Fetal Büyüme Kısıtlaması Nedir? Nedenleri, Belirtileri ve Tedavi Süreci

Fetal büyüme kısıtlaması, bebeğin gebelik haftasına göre beklenenden daha yavaş büyümesidir.

• 19 Şubat 2026 yayımlanmıştır.
• Merve Melis tarafından yazılmıştır.

İntrauterin büyüme kısıtlaması olarak da bilinen fetal büyüme kısıtlaması, bebeğin gebelik haftasına göre beklenenden daha küçük olması durumudur. Ancak unutulmaması gereken nokta, her küçük bebeğin FBK olarak tanımlanmayacağıdır. Çünkü bazı bebekler genetik olarak küçük olabilir ve tamamen sağlıklı doğabilir. Sizler için hazırladığımız bu yazıda, fetal büyüme kısıtlaması hakkında tüm merak edilenleri ele aldık. Hazırsanız başlayalım.

Fetal Büyüme Kısıtlaması Nedir?

Fetal büyüme kısıtlaması, bebeğin rahim içinde olması gereken hızda büyümemesi durumudur. Resmi tanı, bebeğin tahmini ağırlığının gebelik haftasına göre 10. persentilin altında olması ile konur.

Fetal büyüme kısıtlamasının iki farklı tipi bulunmaktadır:

• Simetrik FBK: Baş ve vücut orantılı şekilde küçüktür.
• Asimetrik FBK: Baş ve beyin normal büyüklüktedir ancak vücudun geri kalanı küçüktür.

Fetal Büyüme Kısıtlaması Neden Olur?

Halk arasında bebeğin geriden gelmesi olarak da bilinen fetal büyüme geriliğinin en sık karşılaşılan nedeni plasenta ile ilgili sorunlardır. Plasenta bebeğe yeterli oksijen ve besin sağlayamazsa ya da kan dolaşımı bozulursa bebek yeterince büyüyemez. Diğer nedenler ise şunlardır:

• Kromozom anormallikleri,
• Kalp kusurları,
• Sigara, alkol veya uyuşturucu kullanımı,
• Yüksek tansiyon ve kalp hastalığı,
• Diyabet,
• Kızamıkçık, sitomegalovirüs, sifilis veya toksoplazmoz gibi enfeksiyonlar.

Bununla birlikte, doğum ağırlığının yaklaşık %30’u genetik faktörlere bağlıdır. Anne veya baba kısa boyluysa ve kendileri de küçük doğduysa, bebek de yapısal olarak küçük ancak tamamen sağlıklı olabilir.

Fetal Büyüme Kısıtlamasının Belirtileri Nelerdir?

FBK genellikle belirgin bir belirti vermez. Karnın küçük görünmesi tek başına bir gösterge değildir. En erken tespit yolu fundal yükseklik ölçümü, ultrason değerlendirmesi ve göbek kordonu arter kan akışının incelenmesidir. Ultrason ölçümlerinde anormallik görülürse, bebeğin plasentadan yeterli besin veya oksijen alamadığı düşünülebilir.

Fetal Büyüme Kısıtlaması Ne Kadar Yaygın?

Fetal büyüme kısıtlaması, yenidoğanların yaklaşık %3 ila %7’sinde görülür. Doğumda küçük olan bebeklerin ise yalnızca yaklaşık üçte birinde gerçek fetal büyüme kısıtlaması vardır.

Kimler Daha Yüksek Risk Altındadır?

FBK şu durumlarda daha sık görülür:

• Önceki doğumdan 18 ay geçmeden tekrar hamile kalmak
• 17 yaş altı veya 35 yaş üstü gebelik
• Sigara, alkol veya madde kullanımı
• Daha önce düşük doğum ağırlıklı bebek doğurmak
• Yüksek tansiyon veya kalp hastalığı
• Enfeksiyonlar
• Plasenta sorunları
• Preeklampsi veya hiperemezis gravidarum
• Diyabet, böbrek hastalığı, akciğer hastalığı
• Çoğul gebelik

Fetal Büyüme Kısıtlaması Nasıl Teşhis Edilir?

Tanı genellikle gebeliğin ikinci yarısında konur. Bunun için ultrason ölçümleri çoğu zaman yeterlidir. Ayrıca aşağıdaki testler de uygulanabilir:

• Fundal yükseklik ölçümü,
• Göbek kordonu kan akışının izlenmesi,
• Gerekirse NIPT veya amniyosentez gibi ileri testler.

Altta yatan neden hemen belirlenemeyebilir; bu durumda ek testler yapılabilir.

Fetal Büyüme Kısıtlamasının Olası Komplikasyonları Nelerdir?

Bu bebeklerde doğumdan sonra şu sorunlar görülebilir:

• Vücut ısısını korumada zorluk,
• Enfeksiyona yatkınlık,
• Düşük kan şekeri,
• Düşük oksijen seviyeleri,
• Düşük Apgar puanı,
• Yüksek kırmızı kan hücresi sayısı,
• Doğum stresine dayanmakta zorlanma.

2,5 kilogramın altında doğan bebekler veya enfeksiyon gelişenler yoğun bakımda izlenebilir.

Fetal Büyüme Kısıtlaması Tedavisi

Fetal büyüme kısıtlamasının doğrudan bir tedavisi yoktur; esas amaç bebeği yakından takip etmektir. Takip sürecinde sık ultrason yapılır, stres testleri uygulanır ve göbek kordonu kan akışı değerlendirilir. Gerekirse kan akışını iyileştirmeye yönelik tedaviler, steroid uygulamaları ve hastanede yakın takip yapılabilir. Eğer rahim içi ortam bebeğin sağlığı için riskliyse ve akciğer gelişimi yeterliyse, 32–34. haftalarda erken doğum planlanabilir.

Fetal Büyüme Kısıtlaması Tanısı Alan Anneler Ne Yapmalı?

Öncelikle panik yapmamak önemlidir. Gebelik yaşına göre küçük doğan bebeklerin %90’ından fazlası, yaşamın ilk birkaç yılında yaşıtlarına yetişmektedir. Anne adayının yapması gerekenler:

• Tüm doğum öncesi kontrolleri aksatmamak,
• Sigara, alkol ve zararlı maddelerden uzak durmak,
• Dengeli beslenmek ve
• Doktor önerilerine uymaktır.

Bu içeriğimiz de ilginizi çekebilir:

Rahim İçi Gelişme Geriliğinin Nedenleri (Bebeğin Geriden Gelmesi)

Kaynak: 1