Makat Geliş: Nedenleri, Riskleri ve Doğum Seçenekleri

İçeriği Yapay Zeka ile özetle

ChatGPT Grok Perplexity Claude.ai

Yayın tarihi 17 Temmuz 2026

Güncellendi 20 Temmuz 2026

Yazar Merve Melis Taş

Gebeliğin son haftalarına yaklaşıldığında bebeklerin büyük bölümü doğuma hazırlanmak için başını aşağıya, yani rahim ağzına doğru çevirir. Bebeğin başının doğum kanalına yakın olduğu bu pozisyon, baş geliş veya sefalik prezentasyon olarak adlandırılmaktadır. Ancak bazı bebekler doğuma yaklaşılmasına rağmen kalçaları ya da ayakları aşağıda olacak şekilde rahimde kalabilirler. Bu durum ise makat geliş olarak tanımlanmaktadır.

Halk arasında ters geliş olarak da bilinen bebeğin makat pozisyonda olması, anne adayının yaptığı ya da yapmadığı bir şeyden kaynaklanmaz. Çoğu zaman kesin nedeni bilinmemektedir ve bu durumun önlenmesi mümkün değildir.

Sizler için hazırladığımız bu yazıda, makat geliş ile ilgili merak edilen tüm soruların yanıtlarını ele aldık. Hazırsanız başlayalım.

Makat Geliş Nedir?

Makat geliş, bebeğin rahim içindeki pozisyonunda başı yerine kalçalarının veya ayaklarının rahim ağzına yakın olmasıdır. Gebeliğin erken ve orta dönemlerinde bebeğin sık sık pozisyon değiştirmesi normaldir. Bu haftalarda bebeğin geçici olarak makat pozisyonda bulunması genellikle endişe verici değildir.

Gebelik ilerledikçe rahim içindeki alan daralır ve bebeğin hareket imkânı azalır. Bebeklerin çoğu yaklaşık 36. gebelik haftasına kadar baş aşağı pozisyona döner. Ancak doğuma yakın dönemde bebeklerin yaklaşık yüzde 3-4’ü makat pozisyonda kalabilir.

Makat gelişten genellikle rutin gebelik muayenesinde şüphelenilir. Doktor, annenin karnını muayene ederek bebeğin başının ve kalçalarının konumunu değerlendirebilir. Kesin pozisyon ise ultrasonla belirlenir. Ultrason sırasında bebeğin makat geliş türü, başının duruşu, plasentanın konumu ve amniyon sıvısının miktarı da incelenebilir.

Makat Geliş Türleri Nelerdir?

Makat geliş, bebeğin kalça, diz ve ayaklarının rahim içindeki konumuna göre farklı türlere ayrılır.

1. Açık Makat Geliş

Açık makat geliş, en sık karşılaşılan makat geliş türüdür. Bu pozisyonda bebeğin kalçaları rahim ağzına dönüktür. Bacakları kalça ekleminden yukarı doğru uzanır ve ayakları bebeğin başına yakın olabilir.

2. Tam Makat Geliş

Tam makat gelişte bebeğin kalçaları rahim ağzına yakındır. Dizleri bükülmüş, ayakları ise kalçalarının yakınında bulunur. Bebek bu pozisyonda bağdaş kurmaya benzer bir duruş sergiler.

3. Ayak Geliş

Ayak gelişte bebeğin bir veya iki ayağı kalçalarının altında bulunur ve doğum kanalına ilk olarak ayakları yönelir. Bir ayağın aşağıda olması tek ayak geliş, iki ayağın da aşağıda olması ise çift ayak geliş olarak adlandırılabilir.

Ayak gelişte göbek kordonunun bebeğin önüne sarkması riski daha yüksek olabileceğinden doğum şekli ayrıca dikkatle değerlendirilmektedir.

Makat Geliş Dışındaki Pozisyon Bozuklukları Nelerdir?

Bebek her zaman baş aşağı veya makat pozisyonda bulunmayabilir. Bazı bebekler rahim içinde yan ya da çapraz şekilde durabilir.

1. Enine Duruş

Enine duruşta bebek rahim içinde yatay biçimde bulunur. Bebeğin başı annenin bir yanında, kalçaları ise diğer yanında olabilir. Bu pozisyonda bebeğin başı veya kalçaları doğum kanalına yönelmiş değildir.

2. Eğik Duruş

Eğik duruşta bebeğin vücudu rahim içinde çapraz bir açıyla yerleşir. Bebeğin başı annenin kalçalarından birine doğru yönelmiş olabilir.

Gebeliğin erken dönemlerinde bu pozisyonlar değişebilir. Ancak doğuma yakın haftalarda devam etmeleri durumunda doğum planının yeniden değerlendirilmesi gerekir.

Makat Geliş Neden Olur?

Makat gelişin kesin bir nedeni yoktur. Bebeğin pozisyonunu; rahmin yapısı, bebeğin hareket alanı, amniyon sıvısının miktarı ve plasentanın konumu gibi birçok unsur etkilemektedir. Ancak uzmanlar, makat geliş ihtimalini artırabilen durumlar olarak şunları göstermektedir:

1. Erken Doğum

Bebekler gebelik boyunca sık sık pozisyon değiştirir ve genellikle son haftalarda baş aşağı döner. Doğum erken başladığında bebeğin henüz baş geliş pozisyonuna geçmemiş olma ihtimali daha yüksektir.

2. Çoğul Gebelik

İkiz veya daha fazla bebeğin bulunduğu gebeliklerde rahim içindeki alanın paylaşılması gerekir. Bu nedenle bebeklerden biri ya da birkaçı makat veya enine pozisyonda olabilir.

3. Amniyon Sıvısının Fazla veya Az Olması

Amniyon sıvısının normalden fazla olması bebeğin rahim içinde daha hareketli kalmasına neden olabilir. Sıvının az olması ise bebeğin dönmesini zorlaştırabilir. Her iki durum da bebeğin son pozisyonunu etkileyebilir.

4. Rahmin Yapısal Özellikleri

Rahimde doğuştan bulunan şekil farklılıkları veya miyom gibi oluşumlar, bebeğin baş aşağı pozisyona dönmesini güçleştirebilir.

5. Plasenta Previa

Plasenta previa, plasentanın rahim ağzını kısmen ya da tamamen kapatmasıdır. Plasentanın rahmin alt kısmında yer alması, bebeğin başının doğum kanalına yerleşmesini engelleyebilir.

6. Daha Önce Makat Geliş Yaşanması

Önceki gebelikte bebeğin makat pozisyonda olması, sonraki gebeliklerde de makat geliş görülme olasılığını bir miktar artırabilir.

7. Bebeğe Ait Bazı Durumlar

Nadiren bebeğin kas, iskelet veya merkezi sinir sistemiyle ilgili bazı gelişimsel durumları hareket kabiliyetini ve rahim içindeki pozisyonunu etkileyebilir. Ancak makat gelişli bebeklerin büyük bölümünde herhangi bir gelişimsel problem bulunmamaktadır.

8. Birden Fazla Doğum Yapmış Olmak

Daha önce doğum yapmış kadınlarda rahim ve karın kaslarının yapısındaki değişiklikler bebeğin rahim içindeki hareketlerini etkileyebilir. Bununla birlikte daha önce doğum yapmış olmak tek başına makat geliş nedeni değildir.

Makat Geliş Önlenebilir mi?

Makat geliş çoğu zaman önlenebilen bir durum değildir. Bebeğin rahim içindeki pozisyonu annenin uyuma şekli, günlük hareketleri veya yaptığı egzersizlerle doğrudan kontrol edilemez.

İnternette bebeği döndürdüğü öne sürülen çeşitli hareketler veya pozisyonlar bulunabilir. Ancak bunların her gebelik için güvenli ve etkili olduğu söylenemez. Özellikle plasentayla ilgili sorun, erken doğum riski, kanama veya çoğul gebelik bulunuyorsa doktor önerisi olmadan herhangi bir egzersiz uygulanmamalıdır.

Makat Gelişli Bebek Döndürülebilir mi?

Gebeliğin son haftalarında bebeğin makat pozisyonda kalması durumunda dış sefalik versiyon adı verilen işlem değerlendirilebilir. Bu işlem, doktorun annenin karnına kontrollü basınç uygulayarak bebeği baş aşağı pozisyona çevirmeye çalışmasıdır.

Dış sefalik versiyon genellikle hastane ortamında gerçekleştirilir. İşlem öncesinde ve sırasında bebeğin kalp atışları takip edilir. Ultrasonla bebeğin pozisyonu, plasentanın yeri ve amniyon sıvısı değerlendirilir.

İşlem her zaman başarılı olmayabilir ve döndürülen bazı bebekler yeniden makat pozisyona geçebilir. Nadir de olsa bebeğin kalp atışlarında değişiklik, suyun gelmesi, kanama veya acil doğum ihtiyacı gibi komplikasyonlar gelişebileceği için işlem doğum imkânlarının bulunduğu bir merkezde, sadece uzman hekimler tarafından yapılabilir.

Dış Sefalik Versiyon Kimlere Uygulanmaz?

Dış sefalik versiyon her gebelik için uygun değildir. Aşağıdaki durumlarda işlem önerilmeyebilir:

• Çoğul gebelik bulunması,
• Plasenta previa olması,
• Vajinal kanama yaşanması,
• Amniyon sıvısının çok az olması,
• Bebeğin kalp atışlarıyla ilgili sorun saptanması,
• Acil doğum gerektirebilecek anne veya bebek sağlığı sorunu bulunması,
• Rahimde ya da plasentada işlemi riskli hâle getiren bir durum olması,
• Vajinal doğumun başka bir nedenle uygun görülmemesi.

İşlemin uygulanıp uygulanamayacağına gebeliğin özellikleri değerlendirilerek doktor tarafından karar verilir.

Makat Gelişli Bebekler Nasıl Doğar?

Makat gelişli bebeklerde doğum şekli herkeste aynı değildir. Doğum planı oluşturulurken makat gelişin türü, gebelik haftası, bebeğin tahmini kilosu, başının pozisyonu, annenin leğen kemiği yapısı, önceki doğumlar ve hastanenin imkânları birlikte değerlendirilmektedir.

1. Sezaryen Doğum

Doğuma yakın dönemde makat pozisyonda kalan bebeklerin önemli bir bölümü sezaryenle dünyaya gelir. Sezaryen özellikle ayak geliş, bebeğin başının uygun olmayan pozisyonda bulunması, iri bebek, plasenta sorunları veya doğum sırasında risk oluşturabilecek başka durumlarda tercih edilebilir.

Planlı sezaryenin hangi haftada yapılacağı anne ve bebeğin sağlık durumuna göre belirlenir. Doğum başlamadan önce planlama yapılabilse de suyun gelmesi, kasılmaların başlaması veya kanama olması durumunda gecikmeden hastaneye başvurulmalıdır.

2. Vajinal Makat Doğum

Belirli koşullar sağlandığında ve makat doğum konusunda deneyimli bir sağlık ekibi bulunduğunda bazı bebeklerin vajinal yolla doğması değerlendirilebilir. Ancak bu seçenek her anne ve bebek için uygun değildir.

Vajinal makat doğumun düşünülebilmesi için genellikle bebeğin pozisyonunun uygun olması, tahmini kilosunun belirli sınırlar içinde bulunması, başının aşırı geriye eğik olmaması ve doğumun yakından izlenebileceği tam donanımlı bir hastanenin bulunması gerekmektedir. Ayrıca doğum sırasında acil sezaryene geçme imkânının hazır olması önemlidir.

Makat Gelişli Vajinal Doğumun Riskleri Nelerdir?

Makat gelişte bebeğin en geniş bölümü olan başı doğum kanalından en son çıkar. Bu nedenle başın doğum kanalında sıkışması riski bulunabilir.

Diğer olası riskler ise şu şekildedir:

• Göbek kordonunun bebeğin önüne sarkması,
• Göbek kordonunun sıkışması,
• Bebeğin oksijen alımının azalması,
• Bebeğin başının doğum kanalında takılması,
• Doğum sırasında bebeğin kol veya bacaklarının uygun olmayan pozisyonda kalması,
• Acil sezaryen gereksinimi.

Bu riskler her makat doğumda ortaya çıkmaz. Ancak doğum şeklinin deneyimli bir ekip tarafından dikkatle planlanmasını gerektirir.

Makat Geliş Bebeğe Zarar Verir mi?

Makat pozisyonda bulunmak tek başına bebeğin sağlıksız olduğu anlamına gelmemektedir. Makat gelişli bebeklerin büyük bölümü sağlıklı şekilde dünyaya gelir.

Bununla birlikte makat geliş bazen erken doğum, rahim yapısındaki farklılıklar veya bebeğe ait bazı durumlarla birlikte görülebilir. Bu nedenle bebeğin gelişimi, amniyon sıvısı, plasenta ve rahim yapısı ultrasonla ayrıntılı olarak değerlendirilir.

Bazı makat gelişli bebeklerde kalça gelişim bozukluğu görülme ihtimali daha yüksek olabilir. Doktor, doğumdan sonra bebeğin kalça muayenesinin yapılmasını ve kalça ultrasonu çekilmesini önerebilir.

Makat Gelişte Ne Zaman Hastaneye Başvurulmalıdır?

Bebeğinizin makat geliş olduğu biliniyorsa doğum belirtileri başladığında hastaneye erken başvurmanız önemlidir. Özellikle aşağıdaki durumlarda beklemeden doktorunuza ulaşmalısınız:

• Suyun gelmesi,
• Düzenli doğum sancılarının başlaması,
• Vajinal kanama olması,
• Bebeğin hareketlerinde azalma hissedilmesi,
• Şiddetli karın ağrısı yaşanması,
• Vajinada kordonu veya bebeğin bir uzvunu hissetme.

Makat gelişte suyun gelmesinin ardından göbek kordonunun sarkma riski bulunabileceğinden, annenin hızlı biçimde değerlendirilmesi gerekir.

Sonuç olarak gebelikte makat geliş, bebeğin başı yerine kalçalarının veya ayaklarının rahim ağzına yakın olduğu bir pozisyondur. Gebeliğin erken dönemlerinde sık görülebilirken bebeklerin çoğu doğuma yaklaştıkça kendiliğinden baş aşağı döner. Doğum haftasına yaklaşılmasına rağmen bebeğin makat pozisyonda kalması durumunda dış sefalik versiyon, planlı sezaryen veya uygun koşullarda vajinal doğum seçenekleri değerlendirilebilir.

İlgili Makaleler

Doğum Sonrası Adet Dönemi Hakkında Bilmeniz Gereken 5 Şey

Doğumdan Sonra Yiyebileceğiniz En İyi 7 Besin

Cinsel İlişki Gerçekten Doğumu Tetikleyebilir mi?

Üçüncü Trimesterde Kasılmalar Ne Zaman Başlar?

Doğum Sonrası Akne: Neden Olur, Nasıl Geçer?

Doğuma Girmeden Önce Yapmanız Gereken 13 Şey