Okul Kaygısı Nedir? Yaşa Göre Belirtileri ve Çözüm Yolları

Okul kaygısı, yaşa göre farklı belirtilerle ortaya çıkabilen ve doğru hazırlık, okulla iş birliği ve gerekirse uzman desteğiyle yönetilebilen bir kaygı durumudur.

• 16 Şubat 2026 yayımlanmıştır.
• Merve Melis tarafından yazılmıştır.

“Okula gitmek istemiyorum!” cümlesi birçok evde duyulur. Bazen bu sadece sabah tembelliği gibi görünse de araştırmalar bazı çocuklarda bu direncin okul kaygısı ile ilgili olabileceğini gösteriyor. Okul kaygısı; okula gitme, okulda kalma ya da okul ortamıyla ilgili yoğun endişe ve korku yaşanmasıdır. Bu durum her zaman okulu sevmemek olarak algılanmamalıdır. Çocuk okulu sevse bile ayrılık, sosyal ortam, performans baskısı, zorbalık, değişen yaşam koşulları veya altta yatan bir kaygı bozukluğu nedeniyle okula gitmek gözünde büyüyebilir.

Aşağıda, okul kaygısının kreş, okul öncesi ve ilkokul döneminde nasıl göründüğünü ve ebeveyn olarak neler yapabileceğinizi bulacaksınız.

1. Kreş Döneminde Okul Kaygısı

Kreş döneminde okul kaygısının en sık rastlanan nedeni ayrılık kaygısıdır. Çoğu çocuk yaklaşık 8. ay civarında ayrılık kaygısı geliştirebilir. Bu dönem, “nesne kalıcılığı” denen becerinin gelişmesiyle ilişkilidir: Çocuk, siz yanında olmasanız da sizin varlığını zihninde canlandırabilir ve sizi özler. Küçük çocukların zaman algısı net olmadığı için “anne birazdan gelir” ile “anne gitti” arasındaki farkı yönetmekte zorlanabilir.

Kreş kaygısı nasıl görünür?

• Kreşe bırakılırken ağlama, bakıcıya/ebeveyne sarılma.
• Bırakma anında yoğun tepki.

Nasıl başa çıkılır?

• “Ayrılık oyunları” oynayın: Saklambaç gibi oyunlar “gidip geri dönme” fikrini pekiştirir.
• Kısa süreli küçük ayrılıklar planlayın: Teyzede bir saat, büyükanneyle kısa bir gün gibi.
• Bırakırken vedayı kısa, sevgi dolu ve net tutun: “Seni seviyorum. Öğleden sonra geleceğim.”
• Vedalaşmadan gizlice gitmeyin. Bu, güveni zedeleyebilir ve sonraki bırakmaları zorlaştırabilir.
• Çocuğa güven veren bir geçiş nesnesi (oyuncak ayı, battaniye) verin.
• Bazen bırakan kişinin değişmesi (anne yerine baba gibi) işe yarayabilir.

2. Anaokulu Döneminde Okul Kaygısı

Anaokulu dönemindeki çocuklar için “okul” soyut bir kavramdır. Tanımadığı insanlar, yeni rutinler, sınıf kuralları ürkütücü gelebilir. Bazı çocuklarda ayrılık kaygısı bu dönemde de devam edebilir.

Nasıl görünür?

• Sürekli güvence arama: “Benimle kalır mısın?”, “Gitmek zorunda mıyım?”.
• Karın ağrısı / baş ağrısı şikayetleri.
• Siz ayrılırken öfke nöbeti, ağlama krizleri.

Nasıl başa çıkılır?

• Okul başlamadan önce okulu gezdirin: Sınıfı, tuvaleti, bahçeyi görmek belirsizliği azaltır.
• Okulla ilgili heyecanlı ama gerçekçi konuşun: “Orada oyun var, öğretmen var; sonra ben gelip seni alacağım.”
• Mümkünse yeni sınıf arkadaşlarıyla kısa oyun buluşmaları ayarlayın.
• Peluşlarla “öğretmenle tanışma”, “vedalaşma”, “sınıfa girme” gibi sahneler canlandırın.
• İlk günlerde öğretmenle konuşup çocuğun alışma süreci için plan yapın.
• Cebine koyabileceği küçük bir hatıra verin (fotoğraf, minik anahtarlık gibi).

3. İlkokul Döneminde Okul Kaygısı

İlkokul çağında okul kaygısının sebepleri arasında aşağıdakiler yer alabilir:

• Akademik baskı ve beklentiler (çocuk “yetişemiyorum” hissedebilir).
• Tanılanmamış öğrenme güçlüğü (özellikle belirli derslerde zorlanma).
• Genel kaygı bozukluğu: Çocuk günlük pek çok şey hakkında aşırı endişelenir.
• Sosyal kaygı: “Herkes bana bakıyor”, “rezil olacağım” düşüncesi; sınıfta konuşmaktan kaçınma.
• Zorbalık/alaya maruz kalma.
• Ev içi değişimler: taşınma, boşanma, yas gibi stresler.

Nasıl görünür?

• Okul öncesi/okul sabahı belirginleşen fiziksel belirtiler: mide bulantısı, baş ağrısı, ishal, uyku zorluğu.
• Okula gitmeyi reddetme, okul otobüsüne/binaya girememe.
• Okula gidince ağlama, “ağrım var” şikayetleri, teselliyle bile rahatlayamama.

Nasıl başa çıkılır?

• Tekrarlayan fiziksel şikayetleri önce çocuk doktoruna kontrol ettirin.
• Fiziksel neden yoksa duyguyu adlandırın ve onaylayın: “Zorlandığını görüyorum, bu duygu gerçek.”
• Çocuğa geçmiş başarılarını hatırlatın: “İlk başta zor gelmişti ama alışmıştın.”
• Öğretmenle görüşüp şu konuları netleştirin: zorbalık, sınıf içi stres, ders zorluğu, arkadaş ilişkileri.
• Evdeki stres kaynaklarını gözden geçirin (taşınma, aile içi gerilim, kayıp vb.).
• Kaygı birkaç hafta sürüyor ve günlük hayatı etkiliyorsa çocuklarla çalışan bir ruh sağlığı uzmanı değerlendirmesi alın.
• Okulla iş birliği yapın: öğretmen + uzman + ebeveyn aynı çizgide olursa çocuk daha güvende hisseder.

Bu içeriğimiz de ilginizi çekebilir:

Okullarda Akran Zorbalığı ile Nasıl Başa Çıkılır?

Kaynak: 1