Epidural Anestezi Nedir? Yan Etkileri Nelerdir?

Epidural anestezi, doğumda ağrıyı etkili şekilde azaltan güvenli bir yöntemdir.

• 18 Kasım 2025 yayımlanmıştır.
• Merve Melis tarafından yazılmıştır.

Doğum sırasında ağrıyı azaltmak için en sık kullanılan yöntemlerden biri olan epidural anestezi, yıllardır yaygın olarak tercih edilse de hâlâ birçok yanlış bilgiyle anılabiliyor. Üstelik sağlık profesyonelleri bile zaman zaman “epidural” kelimesini, aslında birbirinden farklı olan üç işlem için genel bir ifade olarak kullanabiliyor: epidural, spinal ve kombine spinal epidural. Peki, epidural anestezi tam olarak nedir? Hangi durumlarda uygulanır? Epidural anestezinin yan etkileri nelerdir? İşte doğumda ağrı yönetimi konusunda merak edilen her şey…

Epidural Nedir? Nasıl Etki Eder?

Epidural anestezi, bel bölgesindeki epidural boşluğa uygulanan bir ağrı kesici yöntemidir. İnce bir kateter aracılığıyla verilen ilaç, rahimden bacaklara kadar uzanan sinirleri etkileyerek ağrı hissini önemli ölçüde azaltır. Doğumun ilerleyen aşamalarında sürekli ve kontrollü bir ağrı yönetimi sağlar. Bu nedenle birçok anne adayı tarafından güvenle tercih edilir.

Epidural Anestezinin Yan Etkileri Nelerdir?

Epidural anestezi genel olarak güvenli kabul edilse de her tıbbi işlemde olduğu gibi bazı yan etkiler ortaya çıkabilir. Amerikan Anestezistler Derneği (ASA) epidural anestezinin yan etkilerini şu şekilde sıralıyor:

• Kaşıntı
• Bulantı ve kusma
• Kan basıncında düşüş (hipotansiyon)
• Titreme
• Ateş
• Mesane boşaltmada zorluk
• Baş ağrısı
• Sırt ağrısı
• Soğuk yaraların yeniden aktifleşmesi
• Solunum problemleri (çok nadir)
• Uyuşma veya karıncalanma (nadir)
• Sinir hasarı veya enfeksiyon (çok nadir)

Araştırmalar, epidural uygulanan kişilerin yaklaşık %30’unda düşük tansiyon, %15-25’inde ateş, morfin içeren epidurallerde ise %60’a varan kaşıntı görülebildiğini gösteriyor. Yine de ciddi komplikasyonların çok nadir olduğu, hatta birçok anestezi uzmanının kariyeri boyunca bu komplikasyonları bir kez bile görmediği belirtiliyor.

Hipotansiyon Neden Olur?

Epidural sonrası en yaygın sorunlardan biri, ani tansiyon düşüşüdür. Genellikle kullanılan yüksek ilaç dozu tansiyonu etkiler. Ancak uygun tedaviyle hızlıca normale döner ve anne ya da bebek üzerinde kalıcı bir etki bırakmaz.

Epidural ve Spinal Anestezi Arasındaki Fark Nedir?

Her iki yöntem de ağrı kontrolü sağlar ancak uygulanış şekilleri ve etki süreleri farklıdır:

Epidural

• İlaç, omurlar arasındaki epidural boşluğa verilir.
• Kateter yerinde bırakıldığı için ilaç sürekli verilebilir.
• Etkisi yaklaşık 15 dakika içinde başlar.
• Uzun süreli ağrı yönetimi sağlar.

Spinal

• İlaç doğrudan omurilik sıvısına enjekte edilir.
• Etki anında başlar ve 1,5–3 saat sürer.
• Kateter takılmaz.

Kombine Spinal Epidural

• Spinalin hızlı etkisi + epiduralin sürekli ağrı kontrolü bir aradadır.
• Doz düşük olduğu için daha kolay hareket edilebilir, fakat gerçek anlamda “yürütmez”.

Epidural Uygulaması Acıtır mı?

Birçok anne adayı epidural iğnesinden endişe duysa da işlem düşündüğünüz kadar acı veren bir uygulama değildir. İğnenin uygulanacağı bölge önce lokal anestezi ile uyuşturulur. Yaklaşık 10 saniyelik hafif bir batma hissi olabilir, ancak işlem boyunca belirgin bir ağrı hissedilmez. Kateter yerleştirildiğinde hafif bir baskı hissi normaldir.

Epidural İtme Gücünü Azaltır mı?

Sanılanın aksine, doğru dozda uygulanan epidural çoğu kişide ıkınma gücünü azaltmaz. Hatta spinal + epidural kombinasyonunda düşük ilaç dozu sayesinde itme daha kolay bile olabilir. Yüksek doz epiduralde ise uyuşma daha fazla olabileceğinden ıkınma zorlaşabilir. Bu nedenle doğum ekibiniz kullanılan yöntemi doğum seyrine göre ayarlayacaktır.

Epidural Anestezi Bebeği Etkiler mi?

Epiduralde kullanılan ilaçların çok küçük bir miktarı bebeğe geçebilir. Bu durum ise bebekte geçici bazı etkiler yaratabilir:

• Kısa süreli solunum değişiklikleri
• Uyuşukluk
• Kas tonusunda hafif azalma
• Emme refleksinde kısa süreli zayıflık

Yine de bu etkiler çoğunlukla hafiftir ve kısa sürede düzelir. Uzun vadeli çocuk sağlığı üzerine yapılan araştırmalar, kalıcı bir olumsuz etki göstermemiştir.

Epidural Neden Bazen İşe Yaramaz?

Çalışmalara göre epidurallerde başarısızlık oranı %8–23 arasında değişebilir. Bu durumun sebepleri:

• Kateterin yanlış yerleştirilmesi
• Kateterin işlem sırasında kayması
• İlacın yetersiz verilmesi
• Hastanın uzun süre pozisyon değiştirmemesi

Bu tür sorunlar kolayca düzeltilebilir. Ayrıca birçok hastanede hasta kontrollü epidural analjezi uygulanarak kişinin ağrı algısına göre ilaç miktarını ayarlamasına izin verilir.

Epidural Ne Zaman Uygulanır?

Eskiden belirli bir açıklığa ulaşmadan epidural yapılmazken, günümüzde anne adayının ağrı kesiciyi istemesi tek başına yeterli neden kabul ediliyor. Yalnızca doğuma çok yakınsanız epidural için geç kalınmış olabilir. Ayrıca anestezi uzmanının uygunluğu da bekleme süresini etkileyebilir.

Epidural Anestezinin Etki Etmesi Ne Kadar Sürer?

Epidural anestezi anında etki göstermez. Genellikle:

• Hazırlık ve uygulama: 15–20 dakika
• İlacın etkisinin başlaması: 10–15 dakika
• Tam rahatlama: 20–40 dakika kadar sürebilir.

Epidural Etkili ve Güvenli Bir Ağrı Yönetimidir

Sonuç olarak, epidural anestezinin etkileri çoğunlukla hafiftir ve ciddi komplikasyonlar oldukça nadirdir. Spinal, epidural ve kombine spinal epidural gibi seçenekler arasındaki farkları bilmek, doğumda nasıl bir ağrı yönetimi istediğinizi belirlemenize yardımcı olur. En doğru karar için mutlaka doğum ekibinizle görüşmeli ve süreci önceden netleştirmelisiniz.

Kaynak: 1