Bebeklerde Büyüme Geriliği Nasıl Anlaşılır?

Bebeklerde büyüme geriliği nasıl anlaşılır, büyüme geriliğinin en önemli belirtileri nelerdir?

• 31 Temmuz 2025 yayımlanmıştır.
• Merve Melis tarafından yazılmıştır.

Büyüme geriliği nasıl anlaşılır, büyüme geriliğinin en önemli belirtileri nelerdir? Bu sorular size de çok tanıdık geldi değil mi? Çünkü pek çok anne, bebeğinin büyüyüp büyümediği konusunda endişeli davranır. 'Acaba kilo aldı mı, boy uzunluğu normal mi?' gibi soruları sıklıkla ebeveynlerden duyarız. Çünkü büyüme, bir bebeğin sağlıklı olduğunun en belirgin özelliğidir. Sağlıklı bir bebek, belirli aralıklarla boy ve kilo artışı gösterir. Fakat bazen genetik durumlar bazen de beslenme veya kronik hastalıklar, bebeklerde büyüme geriliği görülmesine neden olabilir. Büyüme geriliği görülen bebeklerde erken teşhis tedaviyi kolaylaştırır. Bu nedenle bebeğinizi gözlemlemeniz, büyümesini takip etmeniz erken teşhis açısından oldukça önemlidir. 

Bebeklerde Büyüme Geriliği

Büyüme, vücut kütlesinin artışı anlamına gelir. Büyüme ile bebeklerin zaman içinde vücut ölçülerindeki değişiklik ifade edilir. Bu nedenle bebeklerde büyümenin izlenmesi için kilo artışı ve boy uzaması dikkate alınır. Bebek doğduktan sonra her 2-3 ayda bir düzenli boy ve kilo ölçümü yapılmalıdır ve büyümesinin takip edilmesi gerekmektedir. Bu takiplerde, bebeğin olması gerekenden az kiloya ve boy uzunluğuna sahip olması, büyüme geriliği olarak adlandırılmaktadır. Büyüme geriliğine pek çok faktör sebep olabilir. Hatta büyüme geriliği anne karnında bile başlayabilir. Tedavisinin başarısı ise ne kadar erken teşhis edildiğine bağlıdır.

Gelişme Geriliği ile Büyüme Geriliği Karıştırılmamalı

Gelişme geriliği ve büyüme geriliği çoğu zaman aynı kavram gibi kullanılır ve karıştırılır. Büyüme geriliği çocuklardaki boy-kilo geriliğini ifade ederken, gelişme geriliği bebeklerin/çocukların zaman içinde gelişmesi gereken konuşma, çiğneme, diş çıkartma veya desteksiz oturma gibi fonksiyonları yerine getirememesidir.

Bebeklerde Büyüme Geriliğinin Nedenleri

Anne ve babaların en hassas olduğu konulardan biri olan büyüme geriliği, pek çok neden bağlı olarak ortaya çıkabilmektedir. Beslenme yetersizliği, kronik rahatsızlıklar, hormon eksiklikleri, büyüme geriliğine neden olabileceği gibi ailede genetik bir rahatsızlık olması da bebeğin büyüme geriliği yaşama olasılığını arttırabilir. Şimdi bunları daha detaylı inceleyelim.

1)Beslenme eksikliğinden kaynaklanan büyüme geriliği

Hayatımızın ilk beş altı yılında büyümeyi sağlayan en önemli faktör beslenmedir. Bebek, günlük ihtiyacı olan enerji ve proteini alamazsa, büyüme geriliği kaçınılmaz olur. Bu nedenle bebeğin beslenmesine her zaman ayrı bir özen gösterilmelidir. Bebeklerin yetersiz beslenmesindeki en önemli neden ise iştahsızlık veya yeme becerilerinin gelişememesidir. Her iki durumda da hekimden yardım alınmalı, bebeğin beslenmesi düzene sokulmalıdır. Aksi takdirde büyüme geriliği ile karşılaşma olasılığı yükselmektedir.

2)Sık tekrarlayan kronik hastalıkların neden olduğu büyüme geriliği

Eğer bebek, günlük besin ihtiyacını karşılayacak kadar yiyorsa fakat kilo artışı gözlemlenmiyorsa, kronik hastalıklardan şüphelenilir. Bebek ateşli hastalık geçirirse, sık sık ishal olursa veya ağır kalp, karaciğer veya böbrek hastalığına sahipse, büyüme geriliği görülme olasılığı artar. Çünkü bu hastalıklar, bebeğin besin ihtiyacını arttırır.

3)Emilim bozukluğundan kaynaklanan büyüme geriliği

Emilim bozukluğu olan bebek, ne kadar yeterli beslenirse beslensin büyüme geriliği yaşayabilir. Çünkü besin, bağırsaklar tarafından yeteri kadar emilmediğinden, bebeğin büyümesi olumsuz etkilenir. Emilim bozukluğuna neden olan hastalık araştırılmalı ve erkenden teşhis edilip tedavisine başlanmalıdır. Aksi takdirde bebeğin büyümesi olumsuz etkilenebilir.

4)Hormon eksikliğinin neden olduğu büyüme geriliği

Eğer çocuk yeterli besleniyor, emilim bozukluğu yok ve kronik bir hastalığa sahip değilse hormon düzeylerine bakılmalıdır. Hormonları tam üretilmeyen bir bebekte de büyüme geriliği görülebilir.

Bebeklerde Büyüme Geriliği Genetik Bir Miras mıdır?

Büyüme geriliği görülmesinde genetik etkiler çok yönlüdür. Bebeğin sahip olacağı gen, annesi, babası ve kardeşleriyle %50 yakınlık gösterir. Ailede boy kısalığı olan kişinin bebeğe yakınlığı arttıkça, büyüme geriliği görülme olasılığı da aynı oranda artmaktadır. Anne, baba ve kardeşten geçen genler, bebeğin büyümesinde önemli bir rol oynadığı için, anne ve babanın boyundan yararlanılarak bebeğin genetik yapısına göre ileride erişebileceği boy hesaplanabilir.   

Büyüme Geriliği Belirtileri

Bebeklerde büyüme geriliğinin iki önemli bulgusu bulunmaktadır. Bunlar boy kısalığı ve yetersiz kilodur. Bebeğin kilosu ve boy uzunluğu belirli aralıklarla takip edilmelidir. Eğer yapılan takiplerde bir farklılık görünmüyor ve bebek diğer yapılan ölçümlerle aynı sonuçları alıyorsa, büyüme geriliğinden bahsedilebilir. Bu iki belirti her zaman aynı anda seyretmek durumunda değil. Sadece boy kısalığı olup kilo artışı görülebileceği gibi boy uzaması devam edip kilo artışı gözlemlenmeyebilir.

Büyüme Geriliği Tedavisi

Hekiminiz, öncelikle bebeğin ölçümlerini yapacak, anneden hastalığın öyküsünü dinleyecektir. Daha sonra fiziksel muayene ve laboratuvar testlerinden yararlanılacaktır. Eğer çocukta kronik bir rahatsızlık varsa, bu hastalığın kontrol altına alınması gerekmektedir. Büyüme geriliği yetersiz beslenmeden kaynaklanıyorsa, bebeğin beslenmesinde yeni düzenlemelere gidilecektir. Hormon eksikliğinden kaynaklanan bir büyüme geriliği söz konusuysa, eksik olan hormon takviye ile yerine koyularak büyüme geriliği tedavi edilebilir. Hormon eksikliğinden kaynaklanan büyüme geriliğinin tedavisi, diğer tedavilere göre daha başarılıdır. Sentetik büyüme hormonu, bebeğin/çocuğun cilt altına belirli aralıklarla enjekte edilir ve büyüme normal seyrine geldiğinde hekim kararı ile tedavi sonlandırılır.

Büyüme Geriliği Nasıl Anlaşılır?

Bebeğinizin/çocuğunuzun bazı özelliklerine dikkat ederek, daha detaylı gözlemleyerek büyüme geriliği yaşayıp yaşamadığını anlayabilirsiniz.

• Bebeğiniz, doktor kontrollerinde art arda boy-kilo oranında değişim göstermiyorsa,
• Aldığınız ayakkabı veya kıyafetleri uzun süre giyebiliyorsa,
• Yaşıtlarına oranla daha kısa/daha zayıfsa çocuk hastalıkları uzmanı ile görüşmeniz gerekmektedir.

Büyümenin izlenmesi ile ilgili bilgiye buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.