Büyümenin İzlenmesi Nasıl Yapılır?

Yayın tarihi 15 Nisan 2017

Güncellendi 31 Temmuz 2025

Yazar Merve Melis Taş

Büyümenin izlenmesi programı Sağlık Bakanlığı tarafından her yıl düzenlenmektedir. Program kapsamında gelecek neslin sağlıklı büyümesi ve gelişmesi amacıyla aileler bilinçlendirilmektedir.

İçindekiler

Büyümenin İzlenmesi Belli Aralıklarla Yapılıyor
Belli Kriterlere Göre Yapılır
Büyüme ve Gelişmeyi Genetik Faktörler Etkiliyor
Normal Bir Bebeğin Büyüme İzlenimi

Büyümenin izlenmesi konusunda her yıl Sağlık Bakanlığı tarafından düzenlenen program kapsamında dikkat çekiliyor. Yurt genelinde İl Sağlık Müdürlükleri tarafından yürütülen programda anne babaların bebeklerin büyüme sürecinde nelere dikkat etmeleri gerektiği konusunda bilinçlendirilmeleri amaçlanıyor. Bebeklerin gebelik sürecinde ve doğumdan sonra gelişimlerinin takip edilmesi aşı programı ve yapılması gereken taramalar konusunda ailelere bilgiler veriliyor. Aile Hekimliği tarafından yürütülen programda, sağlam bebek ve çocuk izlenimleri, hastalıktan korunma yolları ve fark edilmeyen hastalıkları varsa onların erken tanısının konması önemli yer teşkil ediyor.

Büyümenin İzlenmesi Belli Aralıklarla Yapılıyor

Bebeklerin büyümesinin belli aralıklarla değerlendirilmesi olarak tanımlanan büyümenin izlenmesi genel olarak büyüme eğrilerindeki saptamalarla yapılıyor. Yapılan bu saptamalarda ortaya çıkan olumsuzluklar sonrasında, oluşan/oluşabilecek hastalıkların erken tanısının konması, gerekli önlemlerin alınması tedavi sürecinde büyük fayda sağladığı vurgulanıyor. Bu saptamaların; özellikle anne sütü emmeyen, düşük doğum ağırlıklı, ailenin çok sayıda olan çocuklarından biri olan, ikiz eşi olan, doğumdan sonraki ilk bir ya da iki yıl içerisinde kardeşi ölen ve bazı risk altındaki bebeklerde daha çok dikkatli yapılması gerektiği vurgulanıyor.

büyümenin izlenmesi

Belli Kriterlere Göre Yapılır

Uzmanlar, bebeklerin ve çocukların büyüme sürecinde belli aralıklarla yapılacak değerlendirmelerinin bazı kriterlere göre yapıldığını belirtiyorlar. Bu kriterler ise, boy uzaması ve artış hızı, vücut ağırlığı ve artış hızı, baş çevresi ve artış hızı olarak tanımlanıyor. Bunun yanında bebeklerin genel gelişim değerlendirmeleri içi ise, diş gelişimi, kemik gelişimi, zihinsel ve sosyal gelişimi, kemik gelişimi, duyu organlarını gelişimi ile cinsel gelişiminin takip edilmesi gerektiği belirtiliyor. Bakmakta Fayda Var: Anne Babalar Büyümenin İzlenmesi Gününe Dikkat!

Büyüme ve Gelişmeyi Genetik Faktörler Etkiliyor

Uzmanlar tarafından yapılan açıklamada, bebeklerin ve çocukların büyüme ve gelişmelerini etkileyen faktörlerin başında; genetik faktörler yanında, cinsiyet, hormonlar, beslenme ve metabolik hastalıklar, kronik hastalıklar, doğum öncesi faktörler, doğumla ilgili sorunlar ve gebelikte ilaç kullanımı ve kimyasal faktörlerin geldiği belirtiliyor. Büyümenin izlenmesinde yapılacak takipler ise; baş çevresi, göğüs çevresi, boy, kas ve iskelet sistemi, kalp, ciğerler ve böbrekler gibi çeşitli sistem ve hormonların takibi şeklinde belirtilmektedir.

Normal Bir Bebeğin Büyüme İzlenimi

Uzmanlar bebeklerin sağlıklı bir yaşam sürmeleri için belli aralıklara standart büyüme eğrileriyle değerlendirilmeleri gerektiğini belirtmektedirler. Normal bir bebek için büyüme izleniminin şu şekilde yapılması önerilir.

Doğum ile 1 ay arasındaki bebekler için; Haftada 1 defa
1 ay - 6 ay ve 9 aylık bebekler için; Ayda 1 defa
6 ay - 9 ay – 2 yaşındaki bebekler için; 3 ayda 1 defa
2 yaş – 3 yaşındaki bebekler için; 6 ayda 1 defa

büyümenin-izlenmesi-tartı-takibi

Bebeklerin Gelişiminde Tartı Takibi Bebeklerin izlemeleriyle ilgili olarak uzmanlar, bebeklerde doğumdan sonra ilk 4 ila 5 gün arasında fizyolojik tartı kaybının olduğunu belirtirler. (tartıda %10’a kadar olan azalma). Bu kaybın bebeğin en geç 10. gün içerisinde doğumdaki kilosuna ulaşması beklenir. Bebeğin, daha sonraki ilk 6 ayda ise, günde 20-30 gr (haftada 150 – 250 gr), ikinci 6 ayda ise, günde 15-20 gr (haftada 100 – 150 gr), 12 ile 24 ay arasında ortalama haftada 50 gr ve 24 aydan sonra yılda ise, 2 – 2.5 kg kilo alımının beklendiği ifade edilir. Normal bir bebeğin kilosunun, bebeğin 5. ayında doğum kilosunun 2 katına, 12. Ayda 3 katına ve 24. Ayda 4 katına çıkması beklendiği belirtilir.

büyümenin izlenmesi baş-çevresi

Baş Çevresi Takibi Bebelerin gelişimin izlenme sürecinde baş çevresi önemli bir yere sahiptir ve uzmanlar tarafından beynin büyümesini gösteren bir parametre olarak algılanmaktadır. Özellikle 0-3 yaş arasındaki bebeklerde düzenli olarak takip edilmesi önerilir. Bir bebeğin doğumda ortalama baş çevresi 35 cm iken, bebeğin ilk iki ayında ortalama 2 cm./ay, 2-6. Aylarda, 1 cm /ay ve 6 ile 12. Aylarda ise, 0.5 cm/ay artması beklenmektedir. Doğumdan sonra en büyük baş çevresinin kafa içerisi kanamaları ya da hidrosefali (beyin boşluklarında genişleme) gibi önemli hastalıkların bir göstergesi olarak değerlendirilmektedir. Baş çevresinde beklenenden daha az büyümenin ise, beyinin gelişimindeki geriliği gösterebilen bir bulgu olarak değerlendirilmektedir.

büyümenin-izlenmesi-boy-ölçümü

Gelişim Sürecinde Boy Takibi Bebeklerde ve çocuklarda büyümenin izlenmesi kapsamında boy takibi de önemli bir yer tutmaktadır. Normal zamanında doğan bir bebeğin ortalama boy uzunluğunun 50 cm olması beklenmektedir. Bebeklerin gelişim sürecine boylarının ortalama ilk üç aylık dönemde 8 cm, ikinci 3 ayda, 8 cm, üçüncü 3 ayda 4 cm ve dördüncü ayda 4 cm. uzamasının beklendiği belirtilmektedir. Bebeğin 1-2 yaş arasında boyunda meydana gelecek artışın ortalama 10-12 cm aralığında olması beklenmektedir.